Кузе те паледа, бизнес нелырак да нелырак лиеш, вашталтышым веле, кузе вашталташ, айда мемнан деч тӱҥалын, продуктым ончымо гоч жап шкаланже
Тӱрлӧ данный почеш ончалаш гын, Китайын экономикыже лифт режим гыч кӱ кӱзаш режимыш куснен.
Неге? Лифт дене мыняр куштылго, молан пеҥгыде кӱшкӧ кӱзаш логалеш, курык пундашыш случайно волен кертыда.
Тиде тыге, молан манаш гын, пытартыш 40 ийыште китай ВВП писын кушкын, кокла шот дене ийыште кушмашын темпше 9,5% наре, але эше 10% утларак жапыште.
Предприятий-влак коклаште таҥасымаш — тиде “кӧ эн писын куча”.
Писын кучеда гын, шукырак налза; йӱкшен кучеда гын, шагалрак налза. Мланде шӧртньӧ дене темын, ала тыйын, ала мыйын.
Но кызыт? ВВП 2019 ийыште икмыняр 6% лийын кертеш.
Сандене чылан шижыт, бизнесым ышташ утларак да утларак неле лиеш, вет ожно тиде инкрементный бизнес лийын да акций нерген огеш тургыжлане.
Предприятий-влак коклаште кызытсе конкуренций, очыни, инвентаризацийыште продукт ӱчашымаш лийын кертеш.
Сандене вашталташ шонеда гын, тиде у таҥасымаште кидым муаш, сеҥымаш дене кӱзаш шонеда гын, мом ыштыман?
Продукцийым ыштыме годым жап радам умылымашым ешараш темлем.
Ик гана те жап радамыш ушнен да историйыште вашталтышым кушкыл шинча дене ончалаш гын, те ужыда: тӱня эре вияҥеш да нигунамат ок чарне.
Тиде жапыште тендан продукт, мемнан кокла гыч кажныже да кажне компаний семынак, шке илыш циклже уло.
1. Продуктын илыш циклже могай?
Продуктын илыш циклже могай?
Ме тудым куд этаплан шеледына: инвестиций жап, кушмаш жап, ӱяҥдыш жап да иземме жап.
1.1. Инвестиций жап
Ик кечын те шижыда, пайдаланышын кӱлешлыкшым умыледа, жапым да ресурс-влакым пышташ да продуктым ышташ тӱҥалыда.
Но тиде жапыште те оксам ыштен огыдал, вет тендан эше пайдаланыше-влак уке улыт.
Пайдаланыше-влак тендан шонымашда верч огыт тӱлӧ, пайдаланыше-влак шке кӱлешлыкыштлан гына тӱлат.
Тиде жапым инвестиций жап маныт.
1.2. Кушмо жап
Вучалте, адак кокымшо этапыш шумешке, тиде — кушмо жап.
Тыге, саламлена, тендан продуктда чынжымак южо пайдаланышын йодмашыжым шукта, а “те мом шонеда?” йыжыҥ.
Чынжымак, эн стартап-влак инвестиций жапыште волен каят. Тиде тыланда, кушмаш этапыш пурышо-влаклан, мом ончыкта?
Тиде ончыкта, те пазарыш писын пураш да пазарыште масштабым умбакыже кумдаҥдаш кӱлеш.
1.3. Вуешшушо
Пазарыште масштабым кумдаҥдыме дене, утларак пайдаланыше-влаклан тендам пален налаш да тендан продукцийын суаплыкшым пален налаш йӧным пуымо дене, те кушкын шушо жапыш пурен улыда.
Тиде этапыште те ужыда, адакат оксам ыштен налында да тендан пайдада пеҥгыдемдаш тӱҥалын.
Тиде жапыште тыланда эн кӱлешанже — поставщик-влакын цепочкыштым оптимизаций, производствын структурыжым оптимизаций да продуктын функцийжым оптимизаций.
1.4. Иземме жап
Тыланда келша але уке, тендан продуктда, мутат уке, нылымше этапыш пура, тиде — рецессий жап.
Тыгай йӧным ит вучо, 100 ий служитлыше продуктым ыштен кертат. Кока-Кола — шергакан случай, но тыге ыштен от керт.
Сандене продуктым ышташ пунчалым лукмо икымше кечын раш шоналташ кӱлеш, кузе тендан продуктда адакат колен.
Тиде продуктын илыш циклжын куд этапше.

Тыланда тыгак ужаш лиеш, тиде модель схемыште, тиде 4 цикл деч посна, тыгак икмыняр тӱсан, пеҥгыде да пунктирный линий-влак улыт.
Молан нине корно-влакым ешараш?
Тиде тыге, молан манаш гын, продукт илыш циклыште тӱрлӧ этапыште компаний-влаклан тӱрлӧ приоритет уло, сандене мый тудын ӱмбалне 6 поснак кӱлешан линийым ыштенам, тиде модельым рашрак умылтараш ӱшанен.
Шым линий: ужалыме, роскот, ак, инноваций йӧн, конкурент-влак да пайда.
Ончыч ак линий нерген ойлена.
Продукцийын акше могай характеристикым пуа?
Тудын ойыртемже тыгай: тендан продукцийдам ыштен лукмо деч вара акше чыла йӧн дене волен кая.
Те каласен кертыда:
Тыге огыл мо? Те ужыда, пытартыш кок ийыште Huawei мобил телефон-влакын акышт утларак да утларак кугемын.
Чынжымак, пытартыш кок ийыште Huawei мобил телефон-влакын акышт утларак да утларак кугемын. Тиде тыге, молан манаш гын, Huawei-н у телефонжо-влак тошто деч шергырак улыт.
Жап эртыме семын тудын кажне у телефонжын акше иземын.
Сандене тиде ак характеристикым, эн продуктын акше чыла корно йымалне.
Конкурент линий нерген ойлена.
Те пален налыда, очыни, тиде линий кушмо жапыште гына тӱҥалын да кушмо жапыште эн кӱкшӧ кӱкшытыш шуын.
Неге? Инвестиций жапыште конкуренций уке мо?
Да, тендан дене чынжымак иктат ок таҥасе, вет те оксам огыда ыште. Шуко еҥ тендам велыште онча, образований пазарыште оксам кучылтмым онча, образец-влакым шымла. Сандене тиде жапым тыгак монополий жап маныт.
Но кунам тендан продуктда оксам ышташ тӱҥалеш, кушмо этапыш пура да кушкын шуаш тӱҥалеш, тунам конкурент-влак тӱшка дене толшаш улыт.
Кунам ме бизнесым тӱҥалына, те шке конкурент-влакым шижын огыда керт, вет те эре моло-влаклан ӱчашеда.
Но ик гана оксам ыштен налмеке, те ӱчашымаш лиеда, да те полышкалышыже лиеда, тудо шуко оксам бизнес-модель ден продукт формо-влакым тергаш кучылтеш, моло-влаклан чыла арален кодаш полша.
Лектыш, конкурент тендан тергымашын лектышыжым тура налеш да тендан дене кучедалеш.
Тиде шыде гай чучеш, но тиде шыде бизнес-конкуренций.
Тиде сату, роскот, инноваций йӧн да пайда линий-влак мом ончыктат?
Ит тургыжлане, йымалне продуктын илыш циклжын тӱрлӧ этапшым умылтарыме годым нине линий-влакым лончылаш шонем.
Предприниматель семын, предприниматель семын, кунам ме жапым ешарена да продукт вашталтышым кайык шинчаончалтыш гыч ончалына, тӱрлӧ этапыште мемнан тӱҥ шонымашна могай лийшаш?
Тиде мыланна эн тӱҥ.
Умбакыже ме продуктын илыш циклжын тӱрлӧ этапше почеш могай линий эн кӱлешан улмо нерген ойлена.
2. Эн кӱлешан инвестиций жап могай?
Эн кӱлешан инвестиций жап могай?
Инвестиций жапыште ак, ужалыме, роскот, инноваций йӧн да пайда могай линий эн кӱлешан?
Творческий паша.

Тиде жапыште стартап компанийлан инновацийым ыштен моштымаш эн кӱлешан.
Чӱчкыдынак тыгай предприниматель йолташ-влак улыт, кудышт инноваций да R&D кертмаш-влаклан окса да талант-влакын виян резервышт кӱлеш, кудым кугу компаний-влак гына ыштен кертыт.
Чынжымак мо?
Чынжымак огыл. Тӱткын шоналтыза да пытартышлан тыршыза гын, те ужыда: тендан йыр улшо кажне отрасль да кажне продукт чынжымак уэш ышташ йӧрышӧ улыт.
Ме чӱчкыдын ойлена, чыла бизнесын тӱҥалтышыже — потребитель-влакын пайдашт. Тый продукт але пайдаланыше семын койда?
Кӧн продукцийже гына уло, тудо мучашлан пытаралтеш;
Пайдаланыше-влакым эскерыше еҥ-влак эре итерацийым ыштат.
Чыла продукт проблемым решатлаш кучылталтеш. Проблема тыгай: ак уло.
Мутлан, машина могай проблемым решатла? Тиде А гыч В марте еҥ-влакым колташ. Ожно кузе лийын? вагон. Вагоным налам, а А гыч В марте тӱрлӧ роскотын (роскот, жап, комфорт, кугешнымаш да т.м.) чумыржо тиде арверын чумыр акше.
Ожно вагон дене каяш 10 юань кӱлын. Но чыла тайныше роскотым (жап, комфорт, кугешнымаш да т.м.) ешараш гын, чынжымак, чылаже 100 юань лийын кертеш.
Палемдыман, тиде тӱҥ: шуко еҥ 10 юаньым веле ужеш, но 100 юаньым огыл. Тиде 100 юань пайдаланышын чын акше.
Автомобильыште тиде инноваций роскотым 30% иземда огыл мо?
Инвестиций жапыште, бизнесым тӱҥалме годым, тӱҥалтыш лийшаш, потребитель-влаклан пайдам кондаш манын.
Тугак, мо потребитель-влакын йодмашыштым шукта, те утларак оксам ыштен налын кертыда да роскотым 30% иземдаш.
Тыгай предприятий мокталташ гына кодеш. Тыгай предприниматель-влак пагалымашым сулен налыт.
У саманыште чылажат уэш ышташ кӱлеш.
Конешне, инвестиций жапыште инноваций йӧн шуко уло. Кеч-могай случайыште, предприниматель семын, те ыштен налше-влакын палыме инноваций продукт.
Тиде жапыште тыланда эше ик кӱлешан, тиде — барьер-влакым чоҥаш да материальный огыл активын рважым ышташ.
Могай улыт барьер-влак?
Тендан продуктда мыняр сай гынат, моло-влакланат тендан семынак ышташ лиеш мо? Вес еҥ-влак тидым ыштен кертыт гын, тунам тендан нимогай чарак уке, да тендан пайдаланыше-влакым вес еҥ-влак налыт.
Кузе ме барьер-влакым ыштен кертына?
Инвестиций жапыште тендан нематериальный активда гыч рва чоҥаш гына кӱлеш, тыге моло-влак тендан продукцийым ыштен огыт керт да тендан клиентда-влакым вурсен огыт керт.
Тыгеже, инвестиций жапыште мо эн кӱлешан?
Инновацийым ыштен моштымаш — эн тӱҥжӧ, а эн тӱҥжӧ — шке верч материальный огыл активын рважым копаш да барьер-влакым ышташ.
Шуко еҥын ойлымыжым колынам: инвестиций жапыште эн ончыч ыштыме продукцийын эн ончыч ыштыме йӧнжӧ уло.
Чынжымак, икымше тарванылше еҥын сай могыржо уло, но ме шӱмыштына раш палышаш улына: икымше тарванылше еҥын сай могыржо рва огыл, икымше тарванылше еҥын сай могыржо рва копнаш жапым муаш полша.
3. Кушмо жапыште мо эн кӱлешан?
Инвестиций жап нерген ойлымо деч вара, кушмо жапыш пураш эн кӱлешан мо?
Ужалымаш, роскот, ак, инноваций йӧн, конкурент-влак да пайдан шым линийже кокла гыч могайже эн кӱлешан?
Сату эн кӱлешан.

Неге?
Вет тендан бизнесда кушмо этапыш шуын да тендан продукцийдам южо пайдаланыше пален налын, тиде жапыште тыланда мом ыштыман: ужалыме гоч пазарыште эреак кумдаҥдаш.
Пазар кумдаҥме семын умбакыже роскотым иземдаш лиеш.
Тиде тыланда кугу йӧным пуа.
Сандене кушмо жапыште ужалыме линий тыланда эн кӱлешан.
Кушмо жапыште ме кузе сатум кугемден кертына?
Amazon-ын негызлышыже Безослан чӱчкыдынак йодышым пуат: «Лишыл 10 ийыште мо лиеш?»
Моло-влакын шекланымашыштлан вашештен огыл, а эше ик классический вашмутым коден:
Шагал еҥ мыланем эше ик йодышым пуа, лишыл 10 ийыште мо тыгаяк кодеш?
Мый шонем, кокымшо йодыш икымше деч кӱлешанрак, вет тендан стратегийдам эре улшо арвер-влаклан негызлаш кӱлеш.
Потребитель-влак эре мом йодыт?
Потребитель-влак эре изирак ак дене сатум, писынрак логистикым да шукырак сатум ойырен налаш шонат. Тиде нигунамат ок вашталт.
Тыге Amazon шке вийжым тиде эреак ыштыме арвер-влаклан пышта — клиент-влаклан эн шуко пайдам пуаш манын.
Тыге йодыш лийын, кузе сату кугемдаш да пазарыште масштаб кумдаҥдаш, кузе ме шке продукцийжын акшым иземдаш.
Сатум акым иземдаш манын, производствын роскотшым веле огыл, а утларак сделкын роскотшым ойырен налза.
Мутлан, вияш эфирыште да интернетыште знаменитость-влак сатум кондат, тидыже потребитель-влакын ӱшаныштлан роскотым ятырлан иземда;
Мутлан, тений кумдан палыме кугу писылык дене кудалыштше рельс да Арктикысе вӱд корно логистике роскотым иземден кертыт.
Чыла, мом ме ыштена, пайдаланыше-влаклан пайдам кондаш да налше-влаклан сай качестван продукцийым изирак ак дене пайдаланаш йӧным пуаш.
Тыге гына ме пазарыште масштабым умбакыже кумдаҥден кертына.
Кунам тендан шкаланда кугу сита, тунам те муыда, мом те палыде шке бизнеслан кокымшо рва копна-шкаланже эффект.
Безосын Амазонкыжо оксам йомдарен да шке ыштыме годсек оксам йомдарен. Неге?
Молан манаш гын, тудо потребитель-влаклан изирак акым пуаш шона.
Но тудо тӱняште эн поян еҥыш савырнен, молан?
Молан манаш гын, изирак ак-влак Amazon-ын кугурак ужалыме масштабшым кугемден кертыт. 2015 ий марте Amazon-ын масштабше тыгай кугу лийын, моло конкурент-влак тушко пурен кертын огытыл, да Amazon-ын акше деч шулдо нимомат ыштен кертын огытыл.
Тиде масштаб эффект рвотлан кӧра, Amazon’s акций ак skyrocketed тудо жап гыч.

4. Кугурак лийме годым мо эн кӱлешан?
Предприятий кушмо жапым эртен да ӱяҥдыш жапыш шуын.
Тиде жапыште шым линий гыч могайже ужалыме, роскот, ак, инноваций йӧн, конкурент-влак, да пайдам эн кӱлешан?
Тиде пайда, а пайда эн тӱҥ.

Кушмо жапым эртымеке, тендан продукцийда уже масштаб да трафик лийын, те барьер-влакым ыштен, да бренд уло. Тиде жапыште оксам ышташ тӱҥалыда мо?
Кузе оксам ыштен налаш?
Тӱрлӧ продукций гоч кучылтшо-влакын тӱрлӧ кӱлешлыкыштым шуктен оксам ыштен налза.
Могай значенийже?
Инвестиций жапыште да кушмаш жапыште мемнан компаний-влак кокла гыч шукышт взрывной продукт стратегийым кучылтыт, компанийын чыла ресурсшым ик але кок пытартыш ик продуктым ышташ да пазарыште масштабым кумдаҥдаш чумырат.
Но кунам тудо ийготыш шуын, тиде ик продукт мӧҥгешла, дренаж продукт. Тӱрлӧ пайдаланышын йодмашыжым шукташ да пайдам налаш манын, ме вес продукцийым ыштен лукшаш улына.
Лэй Цзюнь икана каласен: тиде, очыни, ончыкта, молан манаш гын, шуко мобил телефоным ыштен лукшо-влак кажне ийын тӱрлӧ мобил телефоным ышташ шуко вийым кучылтыт, да Xiaomi чыла вийжым мобил телефоным ышташ чумыраш кӱлеш.
Но молан ынде Xiaomi тыге шуко продукт уло, мобил телефон деч посна, power bank, браслет да моло технологий продукт, тудо тыгак ыштен кӱкшӧ качестван кече еда кӱлеш арверым, кузе тыгай ӱштымӧ да матрас.
Неге?
Тиде йодышлан мый Xiaomi-н экологий шинчыржым вуйлатыше Лю Де деч йодынам ыле.
Лю Де каласен, тиде типлан бизнес-тиде “жаритлыме шере пареҥге бизнес” Xiaomi-лан. Могай значенийже?
Xiaomi тачысе кече марте пайдаланышын кугу трафикшым вияҥден. Технологий продукт деч посна, мутлан, Xiaomi мобил телефон, энергобанк, браслет да т.м., нунылан тыгак кӱкшӧ качестван кече еда кӱлеш арвер-влак кӱлыт, мутлан, ӱштымӧ да матрас.
Сандене нине трафикым арам шаланен колтымо олмеш, нине трафикым икмыняр оборотым савыраш кучылташ сайрак.
Шокшо плита семынак, тудын шокшыжо шаланен кая, кодшо шокшым икмыняр шере пареҥгым жаритлаш кучылташ сайрак.
Тиде Xiaomi-н “жаритлыме шере пареҥге бизнес”, тиде чынжымак диверсификаций стратегий, тӱҥ шотышто.
Вес пример — Apple. Икана Джобс каласен: Apple ӱстеллан келшыше продукцийым гына ышта.
Но ынде Apple-ын продукцийжын ӱстелже шукертак келшен ок керт.

Вес пример — Google. Google икмыняр ий ончыч шке ава компанийжым Alphabet лӱм дене вашталтен, тиде англичан йылме дене алфавит манмым ончыкта.
Тыгеже, «Алфавит» йымалне улшо компаний-влакым ончалына.

Кугурак жапыште эн тӱҥжӧ — диверсифицироватлыме продукций гоч пайдам налаш, тыге дифференцированный кӱлешлыкшым шукташ. Тыгеже тиде этапыште могай ровым умбакыже чоҥаш кӱлеш?
Вашмут — тор эффект ден брендингын кок рваже.
Могай бренд? Бренд — тиде чынжымак компанийын налше-влаклан пуымо пычалже, тудо ойла: мый тыланда шоякым ойлаш тоштынам гын, те мыйым тиде пычал дене лӱен пуштеда.
Компаний брендым чоҥа да кажне ийын рекламе шуко роскотым пышта, тиде брендлан суаплыкым аралаш.
Тиде бренд дене иктаж-могай проблеме лектеш гын, налше-влак тиде бренд нерген онлайн-экспозиций, 12315 ӧпке да т.м. гоч увертарен кертыт.
Тиде ийлаште тиде брендын арален кодымо суаплыкше пытен.
Тыгеже, бренд — тиде пычал, кудым налше-влаклан пуымо.
Тудо нигунамат ок лий продукт, чынжымак тыланда конкурентный ӱлнӧ пуа, но бренд, тудо продукт гоч умбакыже шыҥдаралтеш.
Продуктын пытартыш шонымашыже — бренд.
Тор эффект-влак нерген мом каласаш. Тор эффект-влак ончыктат, молан манаш гын, пайдаланыше-влаклан иктаж-могай продуктын значенийже продуктым кучылтшо моло пайдаланыше-влакын чотышт деч шога. Пайдаланыше мыняр шукырак, тунар шергаканем, тунар шергаканем, да тунар шукырак пайдаланыше.
Тыгай, кузе WeChat.
WeChat-ын масштабше тор эффектым ышташ кӱлешан точко гоч эртымеке, WeChat гай моло социальный продукт-влаклан нимогай йӧн уке манаш лиеш.
Молан манаш гын, мер ӱзгар семын, кеч у ӱзгарым кучылташ сайрак, но йолташем-влак деч посна тудын ӱмбалне, мый тудын дене пайдаланаш огыл ыле.
Тиде тор эффект.
Кугу жапыште те шке сеть эффектым чоҥаш да бренд рва-влакым умбакыже шуяш кӱлеш, тыгодым пайдам налаш умбакыже шуяш кӱлеш.
5. Рецессий годым мо эн кӱлешан?
Ӱлыл жап деч вара ме чынлык дене тӱкнаш логалеш, вес семынже, мемнан продукцийна мучашлан шке иземеш.
Тыгеже, рецессий годым нине 6 линий гыч эн кӱлешанже могай?
Ак.

Молан манаш гын, тиде жапыште роскотым эреак иземдыме дене продуктым утларак лушкыдемдаш ыштен кертыда.
Кунам Стив Джобс Apple-ым шке кидышкыже налын, молан тудо ӱстеллан келшыше продуктым гына ыштен?
Тиде тыге, молан манаш гын, кунам Джобс тидым ойлен, Apple-ын книгаже-влаклан окса кум тылзе жапыште Apple-ын илышыжым арален кодаш ситен огыл.
Сандене Apple шке пайдадыме продукций линийжым иземдышаш да роскотшым иземдышаш.
Вес примерлан, ик гана ПК-гигант IBM, IBM-ын ПК-бизнесше лушкыдемме жапыш пурымеке, IBM мом ыштен? Lenovo-лан ужалыме.
Проктер & Gamble, кудыжо 200 утла брендым озалана, 100 утла брендым лушкыдемме жапыште уже ӱштын.
Рецессий годым ме рецессийым шуйкалаш роскотым иземдаш умбакыже шуена. Тиде жапыште, продуктым утларак лушкыдемдаш манын, могай рва кӱлеш?
Тудо миграций роскотым йодеш.
Миграций роскотын рваже могай?
Мутлан, А ден В кок компаний ик жапыште услугым пуат.
Те А компанийын услугыж дене пайдаланеда, а услугын шонымашыже 7. А В 8 услугым пуэн кертеш.
Миграций пеш лывырге да роскот уке гын, тунам, конешне, те B-н сервисшым кучылтыда. Но ик гана миграций эртыше жапыште роскот уло, те эҥгек деч лӱдыда, шоналтыза, тиде роскот 2.
Вара тудым от савыре. Вет B-н пуымо значенийже 8, а эртыше жапыште кучылтмо роскот 7+2=9>8.
Мондаш, ит савыре. Тый тыге шонет.
Тиде миграций роскотын рваже.
Пайдаланыше-влакын тендан продуктым кучылтдымо жап/энергий роскот, йомдарыме активын роскотшо да кылым вашталтыме роскот чыланат тыланда ровым копаш да пайдаланыше-влаклан тендан деч йӱкшен каяш йӧным пуэн кертыт.
Иктешлымаш
Продукций, еҥ да предприятий семынак, тыгак илыш семын ончаш лиеш. Инвестиций жап, кушмо жап, ӱяҥдыш жап да иземме жап улыт.
Инвестиций жапыште инновацийым ыштен моштымаш эн тӱҥлан шотлалтеш. Тиде жапыште патент рва чоҥаш шонен;
Кушмо жапыште сату эн кӱлешан, да умбакыже чоҥаш ров масштаб эффект;
Кугурак жапыште пайда эн кӱлешан, да умбакыже чоҥаш тор эффект да бренд рва;
Рецессий жапыште роскот эн кӱлешан, а миграций роскот продуктын иземмыжым иземдаш кучылталтеш.
Икымше кечын, кунам ме продуктым ышташ шонен пыштена, ме раш шоналташ кӱлеш, кузе мемнан продукт пытартышлан колен.
Мутлан, Apple кажне ийын у iPhone-ым луктеш. Те тудым эргым шочыктымо семын шонен кертыда, но мом ончыкта, кунам тудо тиде iPhone-ым луктеш?
Тиде ончыкта, тудо пытартыш айфоным шкеак пуштын.
Тиде тыге, пуйто Apple кажне ийын эргым ышта, а вара эше ик эргым пуштеш.
Тиде поснак шыде йоҥга, но тиде шыде бизнес тӱня.
Тиде эргым Apple шке огыл, а конкурент пуштеш гын, лектыш начаррак веле лиеш.
Пытартышлан, каласыме шуэш, бизнес нелырак да нелырак лиеш гынат, тудо лифт режим гыч кӱ кӱзаш режимыш куснен. Но кунам ме жап радамым ешарена, те паледа, могай направлений дене ончыкыжым каяш кӱлеш.
Тиде тыгай, кеч те тӱҥалтышыште улыда гынат, шӱмда вес могырыш шуын.





