U k'iinil ko'olelo'ob yóok'ol kaab ku k'iinbesa'al ja'abmanja'ab tu k'iinil 8 ti' marzo, ku k'iinbesa'al jump'éel k'iin uti'al u chíimpolta'al yéetel u k'ajóolta'al ba'ax ts'o'ok u beetik ko'olelo'ob ichil u k'ajláayil. Le k'iina' ma' chéen jump'éel k'iin uti'al u k'iinbesa'al le táanil ts'o'ok u beeta'al uti'al u yantal keet kuxtal ichil xiib yéetel ko'olelo', ba'ale' xan uti'al u tukulta'al le talamilo'ob láayli' yaan yéetel u beeta'al ba'alo'ob uti'al u yila'al ka páajtal u kuxtal tuláakal ko'olelo'ob.
U k'iinil ko'olelo'ob yóok'ol kaab jump'éel k'iinbesaj ku beeta'al tu yóok'ol kaabe' ku beeta'al ja'abmanja'ab tu k'iinil 8 ti' marzo. Le k'iina' ku k'u'ubul uti'al u k'iinbesa'al le ba'ax ts'o'ok u beetik ko'olelo'obo' yéetel u t'aan uti'al u keettal ko'olelo'ob. U yáax k'iinil ko'olelo'ob yóok'ol kaab beeta'ab tu ja'abil 1911 yéetel ts'o'ok u k'iinbesa'al tak bejla'e' bey jump'éel bix u ts'a'abal u yóol máak ti' u páajtalil política, económica yéetel social ti' le ko'olelo'obo'.
U k'iinil u k'iinil ko'olelo'ob yóok'ol kaab ku jelpajal ja'abmanja'ab, ba'ale' u ba'ax ku kaxtik tuláakale': u yáanta'al u keettal ko'olelo'ob yéetel u ts'aik u páajtalil ko'olelo'ob. Te' ts'ook ja'abo'oba', le chun tuukulo' ts'o'ok u ts'áaik u yóol ti' ba'alo'ob je'el bix u xu'ulul le violencia basada ti' género, u kaxta'al u yúuchul keet bo'ol, yéetel u yáanta'al u táakpajal ko'olelo'ob ti' política yéetel económica.
Le desigualdad de género jach jump'éel talamil jach k'ajóolta'an ku beetik loob ti' ko'olelo'ob ti' ya'ab noj lu'umilo'ob. Kex yaan progreso ti' yaan kúuchilo'ob, láayli' yaan ya'ab barreras ku impiden ti' le ko'olelo'obo' ts'aik yilaje' u k'iini' potencial. Je'ebix, le ko'olelo'obo' láayli' ku aktáantiko'ob jump'éel bo'ol ma' keetel yéetel jump'íit oportunidades uti'al u bin táanil tu kúuchil meyajo'ob. Yaan noj lu'umilo'obe', le ko'olelo'obo' ma' tu cha'abal u bino'ob xook yéetel toj óolal, le je'ela' je'el u yantal jump'éel nojoch impacto ti' u ma'alobil kuxtalo'ob.
U ba'atelil u páajtalil ko'olelo'obe' ts'o'ok u máan ya'ab siglos, yéetel kex ts'o'ok u bin táanil, láayli' yaan ya'ab meyaj k'a'abéet u beeta'al. U k'iinil yóok'ol kaab ti' le ko'olelo'obo' ku ts'áaik jump'éel oportunidad ti' le máako'obo' u múuch'ik u yóolo'ob uti'al u ts'áaiko'ob ojéeltbil le ba'atelil ku beeta'al uti'al u yantal igualdad de género yéetel uti'al u k'iinbesa'al le ba'ax ts'o'ok u beetik ko'olelo'obo'.
Junp'éel ti' le bix u k'iinbesa'al u k'iinil ko'olelo'ob yóok'ol kaab jach yéetel k'inbesajo'ob yéetel much'táambalo'ob. Le k'inbesajo'oba' ku beeta'al tumen organizaciones locales yéetel internacionales yéetel ku much'iko'ob ko'olelo'ob yéetel aliados uti'al u k'iinbesik, u t'aano'ob yéetel u ts'áaiko'ob ojéeltbil yóok'ol le igualdad de género. Beyxan ti' le much'táambalo'obo', ya'ab noj lu'umilo'obe' ku k'iinbesik u k'iinil ko'olelo'ob yóok'ol kaab bey jump'éel k'iin je'elel, le je'ela' ku ts'áaik u páajtalil ti' le ko'olelo'obo' u je'elel, u tuukulo'ob yéetel u k'iinbesik u meyajo'ob.
Uláak' bix u k'iinbesa'al u k'iinil ko'olelo'ob yóok'ol kaab leti' le redes sociales. Te' ts'ook ja'abo'oba', le medios comunicación ts'aa ts'o'ok u suut jump'éel nu'ukula' jach k'a'am uti'al u t'aan yéetel activismo. Tu k'iinil internacional ti' le ko'olelo'obo', máako'ob ti' tuláakal yóok'ol kaab ku bisiko'ob le redes sociales utia'al u ts'aiko'on mensajes áantaj, concienciar yóok'ol le igualdad género, ka k'iinbesik le logros ko'olelo'obo'. Le hashtag #IWD ku meyaj tu menudo ti' le medios comunicación ts'aa utia'al u conectar yéetel láak'o'ob yéetel táakpajal ti' le tsikbal.
Tu ts'ooke', u k'iinil ko'olelo'ob yóok'ol kaab jump'éel k'iinbesaj jach k'a'anan ku taasik u yila'al le ba'atelil ku yúuchul uti'al u yantal igualdad de género yéetel ku k'iinbesik le ba'ax ts'o'ok u beetik le ko'olelo'obo'. Kex ts'o'ok u yantal progreso ti' yaan kúuchilo'ob, láayli' yaan ya'ab meyaj k'a'abéet u beeta'al uti'al u yantal ti' tuláakal ko'olelo'ob keet páajtalilo'ob yéetel u páajtalilo'ob. Te' k'iino'oba', jach k'a'anan k k'a'ajsik le igualdad de género ma' chéen jump'éel talamil ko'olelo'obi', ba'ale' jump'éel talamil u páajtalil wíinik ku beetik loob ti' tuláakal to'on. Wa k múuch'ikbae', je'el u páajtal k meyaj uti'al jump'éel yóok'ol kaab tu'ux le ko'olelo'obo' yaan ti'ob igualdad oportunidades yéetel táan u béeytal u ts'aik yilaje' plenamente u potencial.
