Ниһаять, Кытай Көнчыгыш Авиакомпаниясенең MU5735 пассажир самолетында кара тартма табылды. Фаҗига кабатланмасын өчен, без авариянең сәбәбен тиз арада табарбыз дип ышанабыз.
Нигә кара тартма табарга, авариянең сәбәбен белә аласыз?
Кара тартманың тулы исеме - очыш рекорды мәгълүмат системасы, ул бортта махсус электрон язу җайланмасы.
Кара тартмада аның исемендә "кара" сүзе булса да, кара тартма кара түгел. Кара тартманы табуны җиңеләйтү өчен, гомумән алганда, кара тартма нигездә ачык төстә булачак.
Кара тартма дип аталуның сәбәбе - оригиналь кара тартма чыннан да кара булган, ләкин кара төшкәч табу җиңел булмаган, шуңа күрә ул ачык төскә үзгәртелгән.
Ул очыш мәгълүматлары магнитофоны (FDR) һәм кокпит тавыш магнитофоны (CVR).
Очыш мәгълүматлары магнитофоны очышның җентекле мәгълүматларын яза, шул исәптән баш, биеклек, тизлек, тизләнеш һ.б. үзгәрүләр.
Кокпит тавыш магнитофоны кабинадагы тавышны, шул исәптән пилотның диалог эчтәлеген, тавыш үзенчәлекләрен һ.б. яздыра, һәм самолет системасының эш торышын һәм экологик үзгәрешләрне анализлый ала.
Бу мәгълүматларны анализлап, авариянең сәбәбен табып була.
Кара тартма җиңел бозыламы?
Киресенчә, кара тартма бик нык, утка, блистерга һәм егылуга чыдам, һәм шулай ук җиңел эзләү өчен сигналлар җибәрә ала.
Күпчелек очракта, һава һәлакәтеннән соң, кара тартма яхшы хәлдә торгызылырга мөмкин.
2002 елның 7 маенда Кытай Төньяк Авиакомпаниясенең пассажир самолеты Далиан суларында егылды, һәм аның кара тартмасы диңгездән коткарылды.
Кара тартма җибәргән ике төп сигнал бар, берсе - һава һәм җир эзләү өчен уңайлы автоматик сигнал генераторы; икенчесе - ультратавышлы су асты позициясе маягы, ул су астында коткару өчен уңайлы.
Әгәр дә China Eastern Airlines MU5735 кара тартмасы бозылган булса, ул вакытта хәлнең нинди фаҗигале булуын күз алдына да китереп булмый. Мондый биек төшү, шундый фаҗигале, мин мондый авария кабатланмас дип ышанам, һәм шулай ук мәгълүматларга китерелгән зыян җитди түгел, һәм авариянең дөреслеген тиз арада табып була дип ышанам.
Кара тартма җимерелгән самолетка авариянең сәбәбен табарга булыша алганга, аны безнең еш кулланыла торган машина йөртүдә дә кулланып буламы?
Моңарчы күп тавыш чыгарган Тесла "тормоз җитешсезлеге" вакыйгасы кебек, "кара тартма" булса, авариянең сәбәбе бер карашта ачык булачак.
Борчылмагыз, "кара тартмалар" машинасы чыннан да бар.
2021-нче елда ил милли стандартны яңартты, GB 7258–2017 "Автотранспорт операциясе куркынычсызлыгы өчен техник шартлар" No.2 үзгәртүләр таблицасы, 2022 елның 1 гыйнварыннан барлык яңа пассажир машиналары автомобильләр куярга тиеш. Вакыйга мәгълүматларын язу системасы (EDR).
Бу EDR машинаның кара тартмасына тиң.
Язылган мәгълүматлар ике дәрәҗәгә бүленә: А дәрәҗәсе һәм В дәрәҗәсе мәгълүматлары.
А дәрәҗәсендәге мәгълүматлар - машинаның иң төп мәгълүматлары, шул исәптән тизлек, тизләнеш, тормоз торышы, педаль торышы һәм машинаның башка мәгълүматлары.
В дәрәҗәсендәге мәгълүматлар A дәрәҗәсендәге барлык мәгълүматны, шулай ук руль почмагын, җиһазлар торышын, авариянең төгәл вакытын, куркынычсызлык капларының төрле халәтләрен һ.б. үз эченә ала, алар авариянең сәбәбен төгәл анализлый ала.
Быел мәҗбүри EDR урнаштыру A дәрәҗәсендәге мәгълүматларга туры килергә тиеш, һәм B дәрәҗәсендәге мәгълүматлар 2024 елга кадәр булмаячак.
Вакыт әле булса да, ул әле күз алдында, һәм иң төп A дәрәҗәсендәге мәгълүматлар да бар, димәк, Кытайда EDR сорау өчен канал бар.
ЭДР машиналар өчен быелдан гына таләп ителсә дә, күп машиналар моңа кадәр EDR белән җиһазландырылган, Тесла кебек.
Ләкин, моңа кадәр Кытайда EDR-ны мәҗбүри урнаштыру булмаганга, һәм Тесланың "тормоз җитешсезлеге" вакыйгасы аркасында, Тесла EDR мәгълүматларын вакытында бирмәде, чөнки Төньяк Америка гына EDR язмаларына керә ала. Аннан соң, җәмәгатьчелек басымы астында, Тесла бик тулы мәгълүмат бирмәде.
Яңа милли стандартны тормышка ашыру бу хәлне бүтән булдырмаска мөмкин.
Фән һәм технологиянең алга китүе транспорт чараларының инновациясен китерде, һәм шул ук вакытта юл-транспорт һәлакәтләре ихтималы да көннән-көн арта. Trafficл-транспорт вакыйгаларын киметү өчен, законнарны һәм кагыйдәләрне өзлексез камилләштерергә кирәк, һәм тиешле компанияләргә куркынычсыз транспорт чаралары булдырырга кирәк.
"Кара тартма" кушылу юл-транспорт һәлакәтләрен киметергә мөмкинме, юкмы, әйтүе кыен, ләкин ким дигәндә ул авария күмелгәннән соң хакыйкатьне булдыра ала, һәм шулай ук тиешле компанияләргә көнләшергә мөмкин, һәм машинаны яки самолетны саклап калу өчен бар көчен куя. Гомумән алганда, ул транспортны куркынычсызрак итә ала.
